Euro là gì? Hướng dẫn 5 bước cho người mới theo dõi giải

Nếu bạn vừa bắt đầu xem bóng đá và nghe mọi người nhắc đến Euro, đừng lo vì chuyện này không phức tạp như vẻ ngoài. Mình hay lướt điện thoại trên xe buýt mỗi sáng để đọc tin, nên bài này được chia thành từng bước ngắn, đọc một mạch là nắm được phần cốt lõi của giải đấu.

Bước 1: Hiểu Euro là giải gì

Euro là cách gọi gọn của Giải vô địch bóng đá châu Âu do Liên đoàn bóng đá châu Âu (UEFA) tổ chức. Chỉ các đội tuyển quốc gia thuộc châu lục này mới được tranh tài, nên đây không phải giải của các câu lạc bộ như Champions League.

Về chu kỳ, giải diễn ra bốn năm một lần, xen giữa hai kỳ World Cup. Một số người nhầm là hai năm, nhưng chỉ cần nhìn các mốc 1996, 2000, 2004, 2008, 2012, 2016 là thấy khoảng cách luôn là bốn năm. Riêng kỳ 2020 bị lùi sang năm sau vì dịch bệnh nhưng vẫn giữ tên cũ.

Giải có từ khi nào?

Trận chung kết đầu tiên được tổ chức năm 1960, sau hai năm đá sơ bộ với sự góp mặt của 17 đội. Lúc đầu giải mang tên Cúp các quốc gia châu Âu, đến năm 1969 mới đổi sang cách gọi vô địch châu Âu, và từ kỳ 1996 tên chính thức ghi kèm năm tổ chức.

Bước 2: Nắm cách một đội giành vé dự giải

Muốn có mặt ở vòng chung kết, các đội phải đi qua vòng loại. Nước chủ nhà thường được vào thẳng, còn những đội khác chia bảng, đá lượt đi lượt về và giành suất theo thành tích.

Với kỳ năm 2024 tại Đức, buổi bốc thăm vòng loại diễn ra ở Frankfurt vào ngày 9 tháng 10 năm 2022. Theo nguồn tham khảo, 53 đội còn lại được chia vào mười bảng, hai đội đứng đầu mỗi bảng đi tiếp. Ba suất cuối được quyết định qua các trận play-off gắn với UEFA Nations League mùa 2022/23, nên đội nào lỡ nhịp ở vòng bảng vẫn còn đường lùi.

• Chủ nhà: được đặc cách vào vòng chung kết.
• Đội đứng nhất, nhì mỗi bảng vòng loại: đi thẳng.
• Ba suất còn lại: tranh qua play-off từ Nations League.

Bước 3: Biết có bao nhiêu đội và chia bảng ra sao

Vòng chung kết hiện có 24 đội, chia thành sáu bảng, mỗi bảng bốn đội. Đức đá ở bảng A cùng Scotland, Thụy Sĩ và Hungary. Đây là lần thứ 14 liên tiếp đội tuyển Đức, tính cả giai đoạn còn là Tây Đức, góp mặt ở vòng chung kết kể từ năm 1972.

Để bạn dễ hình dung, bảng dưới đây gom lại các bảng đấu của kỳ năm 2024 theo nguồn tham khảo.

Bảng	Các đội
A	Đức, Scotland, Thụy Sĩ, Hungary
B	Tây Ban Nha, Croatia, Italy, Albania
C	Slovenia, Đan Mạch, Anh, Serbia
D	Ba Lan, Hà Lan, Pháp, Áo
E	Bỉ, Slovakia, Ukraina, Romania
F	Thổ Nhĩ Kỳ, Gruzia, Cộng hòa Séc, Bồ Đào Nha

Số đội không phải lúc nào cũng thế. Ban đầu chỉ có bốn đội vào chung kết, năm 1980 tăng lên tám, năm 1996 lên mười sáu và từ năm 2016 là hai mươi bốn. Kỳ 2012 vì vậy là lần cuối giải có mười sáu đội.

Bước 4: Xem giải được tổ chức ở đâu

Euro có thể đặt tại một nước hoặc nhiều nước cùng đăng cai, như Bỉ và Hà Lan năm 2000, Ba Lan và Ukraina năm 2012. Năm 2020 giải thậm chí trải qua 11 thành phố khắp châu Âu để kỷ niệm 60 năm ngày khai sinh.

Kỳ năm 2024 chỉ diễn ra trong lòng nước Đức, với 10 sân ở 10 thành phố, từ Berlin, Munich, Dortmund đến Hamburg, Leipzig hay Stuttgart. Theo nguồn tham khảo, sân Olympiastadion ở Berlin chứa khoảng 70.000 chỗ, còn sân ở Munich, nhà của Bayern, đứng sau với khoảng 67.000 chỗ. Có 9 sân từng phục vụ World Cup 2006 nên người xem sẽ thấy khá nhiều gương mặt quen thuộc.

Bước 5: Nhớ vài cột mốc để theo kịp câu chuyện

Biết thêm vài mùa giải nổi bật sẽ giúp bạn nghe bình luận không bị lạc. Đức từng là đội đầu tiên ba lần lên ngôi khi vô địch năm 1996 ngay trên đất Anh. Pháp thắng Italia 2-1 trong trận chung kết năm 2000.

Năm 2004, Hy Lạp gây bất ngờ lớn khi đăng quang dù ít ai đánh giá cao. Tây Ban Nha sau đó thắng Đức ở trận chung kết 2008 rồi bảo vệ ngôi vị bằng chiến thắng 4-0 trước Ý năm 2012, hoàn tất chuỗi ba danh hiệu lớn liên tiếp cùng World Cup 2010.

• 2016: Bồ Đào Nha thắng chủ nhà Pháp 1-0 trong trận chung kết, lần đầu họ giành cúp.
• 2020: Ý thắng Anh trên chấm luân lưu để có lần thứ hai vô địch.

Một lưu ý nhỏ về thể thức

Một vài trang hay nhầm lẫn thể thức của Euro với Champions League, chẳng hạn chuyện 32 đội chia 8 bảng. Hai giải này hoàn toàn khác nhau, nên nếu bạn gặp thông tin như vậy trong bài về Euro thì cứ đối chiếu lại với số đội và chu kỳ ở trên.

Theo dõi Euro tiện nhất trên điện thoại

Khi giải bắt đầu, mình thường mở trang lịch thi đấu để biết trận nào diễn ra vào giờ nghỉ trưa hay tối muộn, sau đó vào bảng xếp hạng xem đội nào đang đứng đầu bảng. Muốn đọc nhanh diễn biến, bạn ghé chuyên mục tin bóng đá, còn nhu cầu xem lại pha bóng đẹp thì có mục highlights.

Chỉ cần nhớ năm điều: giải của các đội tuyển châu Âu, bốn năm một lần, có vòng loại, hai mươi bốn đội ở chung kết và đăng cai luân phiên giữa các nước. Từ đó, những cuộc trò chuyện về Euro sẽ dễ theo hơn nhiều.

Tổng hợp từ các nguồn tham khảo về bóng đá.